ރަތް ޕްލެނެޓްގެ ކެމިކަލް ސިގްނަލްތައް: އެތަކެއް ބިލިއަން އަހަރުގެ ސިއްރު ހާމަވަނީ

ނާސާގެ ކިއުރިއޮސިޓީ ރޯވަރުން މާސްގައި ހޯދާފައިވާ އާ އޯގަނިކް މާއްދާތަކުން އެ ޕްލެނެޓްގައި ކުރީޒަމާނުގައި ދިރުންހުރުމުގެ އަސާސްތައް އުފެދިފައި ހުރުމުގެ ސިއްރު ހާމަވަމުންދާއިރު، ސައިންޓިސްޓުން ބުނަނީ މިއީ ހަމައެކަނި ފެށުމެއް ކަމަށެވެ.

ދިރުމެއް ހުރި ތަކެތިން ފެޓީ އެސިޑް އުފައްދަނީ ސެލް މެމްބްރޭންތައް އުފެއްދުމަށާއި އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް، ފެޓީ އެސިޑް ދިރުމެއްނެތި ވެސް އުފެދިދާނެ އެވެ. އެއީ، ހައިޑްރޮތާމަލް ވެންޓްސްގައި ފެނާއި މިނަރަލްތައް ގުޅިގެން ހިނގާ ރިއެކްޝަންތަކާ އެކު، އެކި ޖިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

މާސް ގައި ދިރުމުގެ ނިޝާން

ފެނުނު މޮލެކިއުލްތަކުގެ މަސްދަރު ކަށަވަރުކުރެވެން ނެތްނަމަވެސް، މި މޮލެކިއުލްތައް ފެނުނުކަމީ ކިއުރިއޮސިޓީގެ ސައިންސް ޓީމަށް ހިތްވަރުލިބޭ ކަމެކެވެ.

މި އާ ދިރާސާއިން އިތުރަށް ދައްކައިދެނީ މާސްގައި 'ބަޔޮސިގްނޭޗާ' ކިޔާ، ހަމައެކަނި ހަޔާތުގެ ވުޖޫދުގައި އުފެދޭ ބޮޑެތި އޯގަނިކް މޮލެކިއުލްތައް ރައްކާތެރިވެފައި ހުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަމެވެ. މިއީ، ގަދަ ރޭޑިއޭޝަނާއި އޮކްސިޑޭޝަންގެ ސަބަބުން މިފަދަ މާއްދާތައް ދިގު މުއްދަތަކަށްފަހު ނެތިގެންދާނެކަމަށް ހުރި ކަންބޮޑުވުންތައް ކުޑަވުމުގެ ސަބަބެކެވެ.

އިލްމުވެރިން ބުނާގޮތުގައި، މި ހޯދުމަކީ މާސްއިން ސާމްޕަލްތައް ބިމަށް ގެނެސް މިތަނުގައި ހުރި އެންމެ ތަރައްގީވެފައިވާ އިންސްޓްރޫމަންޓްތަކުގައި ތަހުލީލުކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަށް ރަނގަޅު ހޯދުމެކެވެ.

2015 ގައި ފްރެއިސިނެޓް ވަނީ، މިހާރުގެ ދިރާސާގައި ބޭނުންކުރި ސާމްޕަލްއިން، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މާސްގެ އޯގަނިކް މޮލެކިއުލްތައް ކަށަވަރުކުރި ޓީމެއް އެކުގައި ޤިޔާދުކޮށްފައެވެ. 'ކަމްބާލޭންޑް' އޭ ކިޔާ މި ސާމްޕަލް، ގިނަ ފަހަރު އެސްއޭއެމް ބޭނުންކޮށްގެން އެކި ޓެކްނިކްތަކުން ތަހުލީލުކުރެވިފައިވެ އެވެ.

ކިއުރިއޮސިޓީއިން މޭ 2013 ގައި ކަމްބާލޭންޑް ސާމްޕަލް ނެގީ މާސްގެ ގޭލް ކްރޭޓަރުގައި ހުރި ޔެލޯނައިފް ބޭ ސަރަހައްދުންނެވެ. ސައެންސްވެރިން ޝައުގުވެރިވީ މި ސަރަހައްދު ފެނުނީމަ އެވެ. ސަބަބަކީ މިތަން ކުރީޒަމާނުގެ ފެންގަނޑެއްގެ ގޮނޑުދޮށް ކަހަލަ ގޮތަކަށް ފެނުމެވެ. އެހެންކަމުން، ރޯވާގެ މައިގަނޑު މަންޒިލް، ކްރޭޓާގެ ތަޅުންމަތިން އުފުލިފައިވާ މައުންޓް ޝާޕްއަށް ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، ޔެލޯނައިފް ބޭއަށް ރޯވާ ފޮނުވީ އެވެ.

ކަމްބާލޭންޑްއިން ފެނުނީ ގޭލް ކްރޭޓަރުގެ 3.7 ބިލިއަން އަހަރުގެ ތާރީޚާއި ގުޅޭ ފާހަގަކުރެވޭ ކެމިކަލް ނިޝާންތަކެކެވެ. ސައެންސްވެރިން ވަނީ މީގެކުރިން ސާމްޕަލްގައި ފެނުގައި އުފެދޭ މަޓީ މިނަރަލްތަކުގެ މުއްސަނދިކަން ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. މިތާނގައި މަތީ މިންވަރަކަށް ސަލްފާ ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެ އެވެ. މިއީ އޯގަނިކް މޮލެކިއުލްތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެހީވާއެއްޗެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ކަމްބާލޭންޑްގައި ނައިޓްރޭޓްސް ގިނައިން ހުރިކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެ އެވެ. މިއީ ބިމުގައި ގަސްގަހާގެއްސާއި ޖަނަވާރުތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. އަދި ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްއަކާ ގުޅޭ ކާބަން ބާވަތަކުން އުފެދޭ މީތޭން ވެސް ފެނިފައިވެ އެވެ.

އަދި އެއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމަކީ، ސައެންސްވެރިން ކަނޑައެޅީ ޔެލޯނައިފް ބޭ އަކީ ކުރީޒަމާނުގެ ފެންގަނޑެއްގެ ސަރަހައްދެއްކަމެވެ. އެއީ އޯގަނިކް މޮލެކިއުލްތަކަށް އެއްވެ، މަޑްސްޓޯން ކިޔާ ނާޒުކު ސެޑިމެންޓްރީ ހިލައިގައި ރައްކާތެރިވުމަށް މުހިންމު މާހައުލެކެވެ.

"ގޭލް ކްރޭޓާގައި މިލިއަން އަހަރުތަކަކަށް، އަދި އެއަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހަށް ދިޔާ ފެންހުރިކަން ސާބިތުވާ ހެކިތައްވެ އެވެ. މިއިން ދޭހަވަނީ މާސްގެ ކްރޭޓާ-ފެންގަނޑުގައި ދިރުން އުފެއްދުމާ ގުޅޭ ކެމިސްޓްރީ ހިނގުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ލިބިފައިވާކަމެވެ،"  ނާސާގެ ގޮޑާޑް ސްޕޭސް ފްލައިޓް ސެންޓަރުގެ ސާމްޕަލް ރިޓާން ސީނިއާ ސައިންޓިސްޓް އަދި މި ދިރާސާގެ ލިޔުންތެރިއެއް ކަމުގައިވާ ޑެނިއަލް ގްލެވިން ބުނެފައިވެ އެވެ.

ފަހަކަށްއައިސް ހޯދުނު އޯގަނިކް މާއްދާތަކަކީ، އެމިނޯ އެސިޑްގެ ނިޝާންތައް ހޯދުމަށް ކަމްބާލޭންޑްގައި ކުރެވުނު ތަޖުރިބާއަކުން އެނގުނު ނަތީޖާއެކެވެ. އެމައިނޯ އެސިޑަކީ ޕްރޮޓީންތަކުގެ ބިލްޑިންގ ބްލޮކްތަކެވެ. އެސްއޭއެމްގެ އަވަނަށް ދެފަހަރަށް ސާމްޕަލް ހޫނުކުރުމަށްފަހު ދޫވި މޮލެކިއުލްތަކުގެ މާސް މިންއިރު، ޓީމަށް އެމައިނޯ އެސިޑްގެ ހެއްކެއް ނުފެނުނެވެ. ނަމަވެސް، ސާމްޕަލްއިން ކުޑަ މިންވަރެއްގެ ޑީކޭން، އަންޑިކޭން، އަދި ޑޮޑިކޭން ބޭރުވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.

ލިޔުންތެރިން އިތުރު ކަމެއް ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ސާމްޕަލްގައި ހުރި ފެޓީ އެސިޑްތަކުގައި ހިމެނޭ ކާބަން އެޓަމްތަކުގެ އަދަދުގެ މައްޗަށެވެ. ކޮންމެ ފެޓީ އެސިޑެއްގެ ބުރަކަށްޓަކީ 11 އިން 13 ކާބަން ހިމެނޭ ދިގު ސީދާ ޗޭނެކެވެ. ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ދިރުމެއް ނުހިމެނޭ ޕްރޮސެސްތަކުން އާންމުކޮށް އުފައްދަނީ ކުރު ފެޓީ އެސިޑްތަކެއްކަމެވެ. އެއީ 12 ކާބަނަށްވުރެ މަދުންނެވެ.

ސައެންސްވެރިން ބުނާގޮތުގައި، ފަހުގެ ނިންމުމަކީ، މާސްއަށް ފޮނުވާ މޮލެކިއުލް-ހޯދާ އިންސްޓްރޫމަންޓްތަކުން ދެނެގަނެވޭ މިންވަރަށް ލިމިޓްތަކެއް ހުރިކަމެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން ތައްޔާރުވެފައި މިތިބީ ޖެހިގެން އޮތް ބޮޑު ފިޔަވަޅަށެވެ. އެއީ، މާސްގެ ސާމްޕަލްތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ލެބޯޓަރީތަކަށް ގެނެސް މާސްގައި ދިރުންވޭތޯ ބެލުމުގެ ބަހުސް ނިންމުމެވެ،"  ގްލެވިން ބުންޏެވެ.