ޕެންޝަން އޮފީހުން ސަރުކާރަށް 2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދެނީ: މިވާ ގޮތް ތިލަކޮށް

އިގްތިސާދީ އަދި މާލީ ދާއިރާގައި މިހާރު އޮތް އެންމެ ގަދަ އަޑަކީ ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސަން މަރުކަޒީ ބޭންކް، އެމްއެމްއޭން ޕެންޝަން ފަންޑް މެދުވެރިކޮށް ސަރުކާރުގެ ޓީބިލަކަށް އިންވެސްޓްކުރަން އުޅޭ ވާހަކަ އެވެ. 

އެއް ބަޔަކު ބުނަނީ މިއީ ހަމަ އެމްއެމްއޭން ފައިސާ ޗާޕް ކުރުން ފަދަ ކަމެއް ކަމަށެވެ. މި ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ 

މައުލޫމާތު އިނގޭ އިތުބާރުހުރި މަސްދަރުތަކުން 'ދައުރު'އަށް ކަށަވަރުކޮށްދިން ގޮތުގައި ޕެންޝަން ފަންޑުން މީގެ ކުރިން ގަނެފައި ހުރި ސަރުކާރުގެ 2.4 ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާގެ ޓީބިލް ގަންނަން މަރުކަޒީ ބޭންކް، އެމްއެމްއޭން މިހާރު ވަނީ އެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅައިފަ އެވެ. 

މިބާވަތުގެ މުއާމަލާތަށް ކިޔާ އުޅެނީ ކުއަންޓިޓޭޓިވް އީޒިންނެވެ. މިއީ:

މިގޮތަށް އަމަލުކުރާއިރު އަސްލު ޓީބީލް ގަނެފައިވާ އަގުގައި ނުވިއްކޭނޭ އެވެ. އެހެންވެ، އެ ވިއްކާ ފަރާތަށް މާލީ ގޮތުން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ގެއްލުމަކާ ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ އެވެ.

އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އެގޮތަށް ސެކަންޑްރީ ބާޒާރުގައި ސަރުކާރުގެ ޓީބިލްތައް ވިއްކުމުން ޕެންޝަން ފަންޑަށް ލިބޭ މާލީ ގެއްލުން ފޫބެއްދުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ގޮތްތަކެއް ހުށަހަޅައިފަ އެވެ. އެ ގޮތްތަކަކީ: 

ޕެންޝަން ފަންޑުގައި ހުރި ސަރުކާރުގެ ޓީބިލްތައް އެމްއެމްއޭއަށް ވިއްކާލިޔަސް އޭގެ ޒާތުގައި މާލީ ގެއްލުމެއް ޕެންޝަން ފަންޑަށް ނުލިބޭނެ އެވެ. ޕެންޝަން ފަންޑަށް މާލީ ގެއްލުމެއް ނުވެ އެ ޓީބިލްތައް ވިއްކާލައިގެން ފައިސާ ލިބޭނެ އެވެ. 

އެ ޓީބިލްތައް ވިއްކާލައިގެން ޕެންޝަން ފަންޑަށް އެމްއެމްއޭއިން ދައްކާ 2.4 ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާއަށް ޕެންޝަން ފަންޑުން ހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ މި މުއާމަލާތާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ހިސާބެވެ. 

"އިންވެސްޓްމަންޓް ފަންޑެއް ކަހަލަ ތަނަކުން ސެކަންޑްރީ މާކެޓުގައި މިކަހަލަ ބޮންޑް ގަނެ މުއާމަލާތް ހިންގުން މައްސަލައެއް ނެތް. އެކަމަކު މަރުކަޒީ ބޭންކުން މިކަން ކުރުން ކަންބޮޑުވުމަކީ،" އިގްތިސާދީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅަކު ނަން ނުޖަހާ ގޮތަށް ވިދާޅުވި އެވެ.

'ދައުރު'އަށް ކަށަވަރުވެފައިވާ ގޮތުގައި ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން މިހާރު ވަނީ 2.5 ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާގެ އާ ޓީބިލަކަށް އިންވެސްޓްކޮށްދޭން ޕެންޝަން ފަންޑަށް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ކުރީގެ ޓީބިލްތައް އެމްއެމްއޭއަށް ވިއްކައިގެން ޕެންޝަން ފަންޑަށް ލިބޭ ފައިސާއިން، ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާފައިވާ އާ ޓީބިލަށް ޕެންޝަން ފަންޑުން އިންވެސްޓްކުރާނެ އެވެ. 

މިވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ތިލަކޮށް ބުނާ ނަމަ، ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސަން އެމްއެމްއޭން ސަރުކާރަށް ދަރަންޏަށް ފައިސާ ދޫކުރަނީ އެވެ. ނުސީދާކޮށް އެކަން ކުރަނީ އެވެ. 

އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އެ ހުށަހެޅުމާ މެދު ޕެންޝަން އޮފީހުގެ ބޯޑުގައި ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން މަޝްވަރާކޮށްފި އެވެ. މި ހަފްތާ ތެރޭ އިތުރަށް މަޝްވަރާކޮށް ބޯޑުން ގޮތެއް ނިންމާނެ އެވެ. އެ ނިންމުމަށް ބޯޑުގެ ގިނަ މެންބަރުން ތާއިދު ކުރެ އެވެ. 

ދައުލަތުން ހަރަދުކުރުމާއި ދަރަނި ނެގުމުގެ ކަންކަމުގައި ހިފަހައްޓަން ޖެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ފިސްކަލް ޒިންމާގެ ގާނޫނު (އެފްއާރުއޭ)ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައި ކޭޝްފްލޯ މެނޭޖްކުރަން މަރުކަޒީ ބޭންކަށް ފައިސާ ދޫކުރެވޭނެ ހަމަތައް ބުނެފައިވެ އެވެ. އެއީ: 

ނަމަވެސް، ޕެންޝަން ފަންޑުގައި ހުރި ސަރުކާރުގެ ޓީބިލަށް އެމްއެމްއޭން މި އިންވެސްޓްކުރާ އަދަދު ކަމަށްވާ 2.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަކީ، އެވްރެޖް އާމްދަނީގެ %2.5 އަށްވުރެ 1.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ އިތުރު އަދަދެކެވެ. ގާނޫނުގައިވާ ގޮތަށް އަމަލުކުރާ ނަމަ އެމްއެމްއޭއަށް އެންމެ ގިނަވެގެން ސަރުކާރަށް ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ދެވޭނީ 850 މިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާ އެވެ. 

މި ފަހަރު މިދޭ ފައިސާ އަނބުރާ އެމްއެމްއޭއަށް ދައްކަނީ ވެސް ފަސް އަހަރުގެ ބޮންޑަކަށް ބަދަލުކޮށްގެން ކަމަށް ވާތީ، އެ ފައިސާ އަނބުރާ މި ދައްކަނީ 3 މަހަށް ވުރެ ވެސް ދިގު މުއްދަތަކުންނެވެ. 

"އެފްއާރުއޭ ދައްކާ މަގާ މުޅިން ހިލާފު ގޮތެއް މިއީ އެމްއެމްއޭން ފައިސާ ނަގަން ސަރުކާރުން. މީގައި އޮތް ގޮތަކީ ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ގޮސްގެން ހާއްސަ ހުއްދައެއް ހޯދުން،" އިގްތިސާދީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅަކު ނަން ނުޖަހާ ގޮތަށް ވިދާޅުވި އެވެ. 

އެ ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުގައި އެފްއާރުއޭގައިވާ ހަމަތައް ސަސްޕެންޑް ކުރެވޭނެ އޮތީ ވެސް ދެ ހާލަތެއްގަ އެވެ. އެއީ: 

މީގެ އެއްވެސް ހާލަތެއް މިވަގުތަށް އުފަންވެފައެއް ނެތެވެ. އެހެންވެ، އެ ގާނޫނުގެ ހަމަތައް ސަސްޕެންޑް ކުރުމާ މެދުވެސް ސުވާލު އެބަ އޮތެވެ. 

މަރުކަޒީ ބޭންކުން ސެކަންޑްރީ މާކެޓުން ޓީބިލް ގަތުމަކީ ބައެއް ހާލަތްތަކުގެ ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކުން ކުރާ ކަމެކެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ހާލަތުގައި ސުވާލު އުފެދެނީ މަރުކަޒީ ބޭންކުން ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ކުރަން އިތުރަށް ފައިސާ ދޫކުރާ ހާލަތެއް އުފަންވާތީ އެވެ. އަދި ޕެންޝަން ފަންޑުގެ ނަޒަރިއްޔާއިން ބަލާއިރު އިންވެސްޓަރަކަށް މަރުކަޒީ ބޭންކް ވާތީ އެވެ. 

މަރުކަޒީ ބޭންކެއްގެ ދައުރަކީ ރުފިޔާގެ އަގު ހިފަހައްޓައި މާލީ ނިޒާމުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކޮށް އިންފްލޭޝަން ހަންމަތަކުރުމެވެ. ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތަކަށް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ފައިސާ ދޫކުރާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމެއް ނޫނެވެ. 

އެމްއެމްއޭން މިދިޔަ އޮގަސްޓް މަހު ބުނެފައި ވަނީ އިގްތިސާދުގައި އިތުރަށް ދައުރުވަމުން ދާ 7 ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާ މަދުކުރުމަށް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން މަޖުބޫރު ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެޅި އެއް ފިޔަވަޅަކީ އެމްއެމްއޭން ބުނި ގޮތުގައި އޯޕަން މާކެޓް އޮޕަރޭޝަން (އޯމޯ) މެދުވެރިކޮށް ބޭންކިން ނިޒާމުގައި ދައުރުވަމުން ދާ އިތުރު ރުފިޔާގެ ތެރެއިން 2.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެމްއެމްއޭއަށް އަނބުރާ ވެއްދުމެވެ. 

އޭގެ މާނައަކީ އެމްއެމްއޭން މުއްބާރުކުރުމުގެ މާލީ ސިޔާސަތު ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޝަނަރީ މާލީ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅެން ފެށުމެވެ. އެކަމަކު، ޕެންޝަން ފަންޑުގައި ހުރި ސަރުކާރުގެ ޓީބިލްތައް ފައިސާ ދީ ގަނެ، އިތުރު ރުފިޔާ އިގްތިސާދަށް ދޫކުރުމަކީ އެމްއެމްއޭގެ އެ ސިޔާސަތާ ދިމާ ދެކޮޅު މުއާމަލާތެކެވެ. 

ކުއަންޓިޓޭޓިވް އީޒިންއަކީ އެކްސްޕެންޝަނަރީ ނުވަތަ ހަރަދުކުރަން ބާރު އަޅާ މާލީ ސިޔާސަތު ތަންފީޒުކުރަން ކުރާ ކަމެކެވެ.

"އެމްއެމްއޭން މި އަމަލުކުރާ ގޮތުން އިތުރު ރުފިޔާ އަނެއްކާ ވެސް މި އިންޖެކްޓް ކުރެވެނީ އިގްތިސާދުގެ ތެރެއަށް. އޭގެ ޕްރެޝަރު ބޭރު ފައިސާގެ އަގަށާއި އިންފްލޭޝަން މި ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ކުރާނެ،" އިގްތިސާދީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މަރުކަޒީ ބޭންކަށް މި ފައިސާ އިންވެސްޓްކުރެވެން އޮންނާނީ ދެ މަގަކުން ހިނގައިގެންނެވެ. އެއީ:

މިއިން ކޮންމެ ގޮތަކަށް އަމަލުކުރިއަސް ނަތީޖާއަކީ ދައުރުވާ ފައިސާގެ ތެރެއަށް ދިވެހި ރުފިޔާ އިތުރުވުމެވެ. މިއީ އެމްއެމްއޭން ދައުރުވާ ފައިސާގެ ތެރެއަށް ރުފިޔާ ނެރުމެވެ. ރުފިޔާގެ އަގު ވެއްޓި ޑޮލަރު ގަންނަން ލިބޭ އަގު ބޮޑުވުމެވެ. 

މި މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވައުދުވެ ވަޑައިގެންފައި ވަނީ މިދިޔަ ސަރުކާރުން ވާރުތަވެފައިވާ އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކަށް ދައްކަން ޖެހިފައި ހުރި ބިލްތައް  ފަސް ހަފްތާ ތެރޭ ދައްކާ ހަލާސްކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ. 

އެމްއެމްއޭގެ މުއާމަލާތް ބަހުސަކަށް ވުމުން، ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން މިއަދު ބުނީ އެ މުއާމަލާތުގެ ބޭނުމަކީ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކަށް ސަރުކާރުން ދޭންވެފައި ހުރި ފައިސާ ދައްކާ ހަލާސްކުރުމެވެ. އަދި އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދޯދިޔާކޮށް މެނޭޖުކޮށްފައިވާ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ހަރުދަނާ ކުރުމަކީ ވެސް ބޭނުމެއް ކަމަށް ބުންޏެވެ. 

"މަރުކަޒީ ބޭންކަކުން ސެކަންޑަރީ މާކެޓުގައި ބޮންޑު ވިއްކާ ނުވަތަ ދޫކުރާއިރު، އެއީ ސީދާ ގޮތެއްގައި ފައިސާ ޗާޕުކުރުމެއް ނޫން. ނަމަވެސް އެކަމުގެ ސަބަބުން މާލީ ނިޒާމުގައި ފާއިސާ ލިކިއުޑިޓީ އިތުރުވާނެ،" ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ.

"މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކުން ސެކަންޑަރީ މާކެޓުގައި ބައިވެރިވުމަކީ މާލީ ސްޓެބިލިޓީ ދެމެހެއްޓުމަށާއި އިގްތިސާދުގެ ތެރޭގައި އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ލިކުއިޑިޓީ މެނޭޖްކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ އާންމު ވަސީލަތެއް." 

ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ދިން ޔަގީންކަމަކީ ދައުރުވާ ރުފިޔާ އިތުރުވުމުން އިގްތިސާދަށް އަންނަ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރަން އެމްއެމްއޭން ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ވިޔަފާރިތަކަށް ފައިސާ ލިބުމުން އިގްތިސާދަށް ދިރުން ލިބި އިތުބާރު ބޮޑުވާނޭ ކަމަށް ވެސް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ގަބޫލުކުރެ އެވެ. 

"މި ދަރަނިތައް އަދާކުރުމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކަށް ބޭނުންވެފައިވާ ލިކުއިޑިޓީ ލިބި، ވިޔަފާރިތައް ކުރިއަރައި، ވަޒީފާތައް ނުގެއްލި، އަދި އިގްތިސާދުގެ މައްޗަށް އޮންނަ އިތުބާރު އިތުރުވެގެންދާނެ. މި ސެކަންޑަރީ މާކެޓް އޮޕަރޭޝަންގެ ތެރެއިން ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ދަރަނިތައް އަދާކުރުމާއި މާލީ ހަމަޖެހުން އަލުން ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ،" ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ. 

އެކަމަކު، ސުވާލަކީ ސަރުކާރުގެ ހަރަދު ކުޑަނުކޮށް މިގޮތަށް ދައުރުވާ ރުފިޔާ އިތުރު ކުރާ ނަމަ އިގްތިސާދު އޯވަހީޓްވުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން ސަލާމަތް ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟