އެފްއޭއެމްގެ ދުވެލި މި ފެންނަނީ ގުދަންތަކަކުން

މާފަންނު ސްޓޭޑިއަމް ބިމާއި ކަޅުތުއްކަލާ ކޮއްޓާ ދެމެދު އޮންނަ ހިލާލީ މަގުން ދާ އިރު، ބާސްކެޓްބޯޅަ ކޯޓާ ޖެހިގެން ދެ ބުރިއަށް ނަގާފައި ހުރި، މާލޭގެ އާންމު ތަންތަނަށް ވުރެ ނިސްބަތުން ދިގު، އިމާރާތެއް ފެންނާނެ އެވެ. އެ އިމާރާތުގެ ތިރީގައި، ހިލާލީ މަގަށް ވާ ގޮތަށް ހުންނާނީ ހުސް ގުދަނެވެ. ސްޓޭޑިއަމް ބިމުގެ އެތެރެއަށް ވަނުމުން ފެންނާނީ، އެ އިމާރާތުގެ ކުރިމައްޗެވެ. އެކަމަކު ނުނިންމާ ގިނަ ދުވަސް ވެފައި ހުރުމުން ތަނުގެ ސިފައެއް ނެތެވެ. ގޯތި ތެރޭގައި ބާ ދަގަނޑާއި ކުނިބުނިތަކެވެ.

ހަގީގަތުގައި އެއީ ދުނިޔޭގެ ފުޓްބޯޅައިގެ މައި އިދާރާ ފީފާއިން 1.4 މިލިއަން ޑޮލަރު (21 މިލިއަން ރުފިޔާ) ދީގެން ހިންގި ސްޕޯޓްސް އެރީނާ މަޝްރޫއުގައި ހިމެނޭ އިމާރާތެވެ. އެފްއޭއެމުން ހުރިހާ ކަމެއް ބަރާބަރަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ނަމަ އެތަނުގައި ހުންނާނީ ފުޓްބޯޅައިގެ އެކި ތަމްރީންތައް ދޭން ކްލާސްރޫމްތަކެވެ. ރިހިބެލިޓޭޝަން ސެންޓަރެކެވެ. އެފްއޭއެމްގެ އިދާރީ ކަންކަމަށް ބޭނުންވާ އޮފީސް ބައިތަކެވެ. ކުރިމަތީގައި އޮންނާނީ ޓާފް ދެ ދަނޑެވެ.

ނުނިމި ހުރި އިމާރާތުގެ އަސްލު ސިފަތަކާ އެކު ފޮރުވިފައި އޮތީ ހިޔާނާތުގެ މައްސަލަގަނޑެކޭ ބުނެވިދާނެ އެވެ. އެކަން އެންމެ ރަނގަޅަށް ތިލަވީ، އޭރު އެފްއޭއެމްގެ ރައީސްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ބައްސާމް އަދީލް ޖަލީލު، ކޯޓް އޮފް އާބިޓްރޭޝަން ފޯ ސްޕޯޓްސްއަށް ހުށައެޅުއްވި މައްސަލައިގެ ސަބަބުންނެވެ.

ކުޅިވަރުގެ މައްސަލަތަކަށް ހާއްސަ އާބިޓްރޭޝަން ކޯޓަށް ބައްސާމް ވަޑައިގަތީ، ފުޓްބޯޅައިގެ ހުރިހާ ހަރަކާތަކުން ނުވަ މަސް ދުވަހަށް އޭނާ ސަސްޕެންޑްކުރަން ފީފާއިން ނިންނި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށެވެ. ތިން އާބިޓްރޭޓަރުން ހިމެނުނު ބެންޗުން 15 ފެބްރުއަރީ 2025ގައި މައްސަލަ ނިންމީ ފީފާއާ އެއްކޮޅަށެވެ.

ބައްސާމްއަށް ކުރިމަތިވި މި ނާކާމިޔާބީގެ ވާހަކައިގެ ތެރެއިން 'ދައުރު'އަށް ފާހަގަކުރެވުނު އެއް މައްސަލައަކީ ސްޕޯޓްސް އެރީނާ މަޝްރޫއު އެވެ. އެއީ މިހާތަނަށް ބައްސާމްއާ ދެކޮޅަށް ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް (ޕީޖީ)އިން ކުރި ދައުވާތަކާ ގުޅުމެއް ހުރި މައްސަލައެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ފައިސާގެ ގޮތުން ބަލާ ނަމަ އެއަށް ވުރެ ވެސް އަގު ބޮޑު މަސައްކަތެކެވެ.

މަޝްރޫއު ނިމުނު ކަަން އެފްއޭއެމުން އެންގިޔަސް ކަން ހިނގާފައި އޮތީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. ފީފާގެ ޑިވެލޮޮޕްމަންޓް އޮފީހުގެ ޓީމެއް 22-24 ސެޕްޓެމްބަރު 2023އަށް ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް އެ އިމާރާތް ބަލާފައިވެ އެވެ. އެ ޓީމުގެ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައި ވަނީ އިމާރާތުގެ ބޭރު ނިންމާފައި އޮތަސް އެތެރޭގެ މަސައްކަތް ނުނިމޭ ކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން އިމާރާތުގެ ޕްލޭންގައި ނެތް އެތައް ކަމެއް އެ ޓީމަށް ފެނުނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އިމާރާތުގެ ތިރި ގުދަންތަކަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުން ހިމެނެ އެވެ.

ނަން ނުޖަހާ ގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ފީފާގެ ޓީމަށް މައުލޫމާތު ދީފައި ވަނީ ގުދަންތައް ކުއްޔަށް ދީފައި ވަނީ 25 އަހަރަށް ކަމެވެ. އެއީ އެފްއޭއެމް ބަނގުރޫޓުވާ ހިސާބަށް ގޮސްފައި އޮތުމުން ކުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެސް، އެމީހުންނާ ހަވާލާދީ، ފީފާގެ ރިޕޯޓްގައި އޮތެވެ.

އިމާރާތުގައި އެޕޯލޯއިން ކުރި މަސައްކަތްތަކަށް ފައިސާ ނުލިބުމުން އެ ކުންފުނިން ދިޔައީ ސިވިލް ކޯޓަށެވެ. ޓިބާރޯއިން ސަބް ކޮންސްޓްރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުން އެޕޯލޯއަށް މަޝްރޫއު ދޫކޮށްލީ، އެފްއޭއެމުން ސީދާ އެޕޯލޯއަށް ފައިސާ ދޭނެ ކަމަށް، އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ. އާބިޓްރޭޝަނަށް ފީފާއިން ހުށައެޅި ލިއުންތަކުން އެކަން އެނގެ އެވެ.

އެކަމަކު އެޕޯލޯއަށް އެއްވެސް ފައިސާއެއް ދިން ކަން އެފްއޭއެމްގެ ބޭންކް ސްޓޭޓްމަންޓްތަކުން އެނގެން ނެތް ކަމަށް، ފީފާއިން ބުނެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުުގައި، އެޕޯލޯއާ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރި ފަހުން ޓިބާރޯގެ އެކައުންޓަށް އެފްއޭއެމުން 444،000 ޑޮލަރު (6.8 މިލިއަން ރުފިޔާ) ޖަމާކޮށްފައިވެ އެވެ.

ފީފާއިން ބުނާ ގޮތުގައި ސްޕޯޓްސް އެރީނާ މަޝްރޫއުއަށް ފީފާއިން ކުރި ހޭދައިގެ ތެރެއިން 1،036،00 ޑޮލަރު (15.9 މިލިއަން ރުފިޔާ)އަށް ވީ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ. އެނގެން އޮތީ އޭގެެ ތެރެއިން 444،000 ޑޮލަރު، ޓިބާރޯއަށް ދިން ކަމެވެ. އެހެންކަމުން ފީފާއިން ލަފާކުރަނީ ފައިސާގެ އަނެއް ބައި، މަޝްރޫއުގައި ނުހިމެނޭ، އެހެން ކޮންމެވެސް ބޭނުންތަކަކަށް ހޭދަކޮށްފައި އޮތް ކަމެވެ.

އެކަމަކު އެޕޯލޯއާ އެއްކޮޅަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި މައްސަލައާ ބެހޭ ގޮތުން އޭރު ރާއްޖޭގެ ބައެއް މީޑިއާތަކުން ކުރި ރިޕޯޓްތަކުގައި އެފްއޭއެމުން 5 މިލިއަން ރުފިޔާ އެޕޯލޯއަށް ދިންކަން އެނގެ އެވެ. ނުލިބި އޮތީ ގާތްގަނޑަކަށް 13 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. އެޕޯލޯއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުން އެ މަޝްރޫއުއަށް ހޭދަވާނެ ކަމަށް އޭރު ބެލީ 2.6 މިލިއަން ޑޮލަރު (40 މިލިއަން ރުފިޔާ) އެވެ. 

ދެން ފެނުނީ ރާއްޖޭގެ ފުޓްބޯޅައިގެ މުސްތަގުބަލަށް ހުޅުމާލެއިން އެފްއޭއެމްއަށް ދިން ބޮޑު ބިން "ފޮތިފޮތިކޮށްލި" ތަނެވެ. އެއީ ފުޓްބޯޅަ ދަނޑުތަކާއި ކުޅުންތެރިން ތިބޭނެ އެކޮމޮޑޭޝަން ބްލޮކް އާއި އެހެން ވެސް ހިދުމަތްތައް ހިމަނައިގެން ފުޓްބޯޅައިގެ ހާއްސަ މަރުކަޒެއް ގާއިމްކުރަން ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި، 2017ގައި، ދިން ބިމެކެވެ.

އެ ބިމުގެ ބޮޑު ބައެއް އެއްވެސް ކުއްޔެއް ނެތި 50 އަހަރަށް ދިނީ އެޕޯލޯއަށެވެ. މިހާރު އެ ބިން ވެސް ގުދަންތަކަކަށް އެ ދަނީ ބަދަލުވަމުންނެވެ. 

ބައްސާމްގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ފުޓްބޯޅައިގެ މައި އިދާރާއަށް ލިބުނު ގެއްލުން، ހަމައެކަނި ސްޕޯޓްސް އެރީނާ މަޝްރޫއުން ވެސް އެނގެ އެވެ. އެ މަޝްރޫއުގައި އަސްލު ކުލަ ނުޖެހި، ދެން ގުރުބާންކޮށްފައި އެވަނީ ފުޓްބޯޅައިގެ ތަރައްގީއަށް ހުޅުމާލެއިން ދިން ބިމެވެ.

ބައްސާމްގެ ނުވަ މަސް ދުވަހުގެ ސަސްޕެންޝަން ރަނގަޅު ކަމަށް އާބިޓްރޭޝަނުން ނިންމުމަކީ އެފްއޭއެމްއަށް އޮތް ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ. އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެފްއޭއެމް ވަނީ ހަލާކުކޮށްލައިފަ އެވެ. އެ ހަލާކާ އެކު ޖިނާއީ ތަހުގީގު ހިންގަން ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް މަޖުބޫރުވާ ވަރަށް އެހެން މައްސަލަތައް ވެސް މި ހުރީ ފެންނާށެވެ.