ކުށްވެރިއަކަށް ވެރިކަމަށް އާދެވޭ ގޮތަށް ގާނޫނު މާނައެއް ނުކުރެވޭނެ: ސުޕްރީމް ކޯޓު

ޖަލުގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހުންނަށް ރައީސް ކަމުގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލެވޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ގާނޫނުއަސާސީ މާނަ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި އެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭ އެއްވެސް ޝަރުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ ބާރު ކޯޓުތަކަށް ލިބިގެން ނުވާ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.

ވީ ކިހިނެއް؟ - ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ޕީޕީއެމްގެ ޓިކެޓުގައި ކެންޑިޑެސީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅުއްވިއިރު، އެ މަނިކުފާނު ހުންނެވީ ވ. އާރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މައްސަލާގައި ރިޝްވަތު ގަބޫލުކުރުމާއި މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށް ސާބިތުވެ 11 އަަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމަކާ އެކު 5 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޖޫރިމަނާއެއްގެ ހުކުމުގަ އެވެ.

އެ ޖޫރިމަނާ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު މިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް ހަމަވިއިރު، އެ ފައިސާ ދައްކަވާފައި ނުވާތީ، ޔާމީންގެ ސާބިތު ދަރަންޏެއް އޮތުމާއި ޖިނާއީ ކުށެއްގައި ޖަލު ބަންދުގައި ހުންނެވުމުން ގާނޫނުއަސާސީގެ 109 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ ދެ ޝަރުތު ޔާމީންގެ ފުރިހަމައެއް ނުވެ އެވެ.

އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން (އީސީ)ން ޔާމީންގެ ކެންޑިޑެސީ ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމީ، ރައީސް ކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭ ދެ ޝަރުތު ފުރިހަމަ ނުވާތީ އެވެ. އެއީ:

އީސީން ޔާމީންގެ ކެންޑިޑެސީ ބަލައިނުގަތުމުން، އެ މައްސަލަ ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް  ހުށަހެޅުއްވުމުން މިއަދު އެ ކޯޓުން ނިންމީ އީސީގެ ނިންމުން ރަނގަޅު ކަމަށެވެ.

ތަފްސީލް - މި މައްސަލާގައި ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ހުށަހަޅުއްވާފައިވާ މައިގަނޑު އެއް ބަހުސަކީ ގާނޫނުއަސާސީގެ 109 ވަނަ މާއްދާ އީސީން މާނަކޮށްފައިވަނީ ގޯސްކޮށް ކަމަށާއި، ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ޝަރުތު އުނިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، ގާނޫނުގައި ބުނާ 'ހުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ' ބަހުގެ މާނަ އަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ނިހާއީ ހުކުމެއް އޮތުން ކަމަށެވެ. ދަށު ކޯޓުގެ ހުކުމަކީ އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ހުކުމެއް ކަމުގައިވާ ނަމަ، އެ ހާލަތުގައި އެ މާއްދާ މާނަ ކުރަން ޖެހޭނީ އެ ހުކުމުގައި ހުންނަ މީހަކަށް ކުރިމަތިލެވޭނެ ގޮތަށް ކަމަށް ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ވަކާލާތުކުރައްވާފައިވެ އެވެ،

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހުރިހާ ފަނޑިޔާރުން އިއްތިފާގުވެވަޑައިގެންނެވި ފަނޑިޔާރު ހުސްނުއްސުއޫދުގެ ރައުޔުގައި މި މާއްދާ މާނަކޮށްދީފައިވެ އެވެ. އެ ރައުޔުގައިވާ ގޮތުން، ގާނޫނުއަސާސީގެ ހައްގުތަކުގެ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ ހައްގުތަކަކީ މުތަލަގުކޮށް ލިބޭ ހައްގުތަކެއް ނޫނެވެ. އެ ހަައްގުތަައް ވެސް ގާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ ހަމަތަކުގެ މަތިން ހަނިކޮށް، ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށް އެ ރައުޔުގައިވެ އެވެ.

ސުއޫދު ވިދާޅުވީ:

ސުއޫދު ވިދާޅުވީ، ގާނޫނުއަސާސީ އެކުލަވާލިއިރު، މުޅި މަޖިލީހުގެ ވިސްނުން އޮތީ، ދައުލަތުގެ މަގާމުތަކުގެ މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނަކީ ނަޒާހަތްތެރި އަދި އަބުރު ގެއްލިފައިވާ މީހެއް ކަމަށް ވެގެން ނުވާނެ ކަމުގެ ވިސްނުމުގައިކަން އެ މަޖިލީހުގެ ޔައުމިއްޔާތަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭ ކަމަށެވެ.

ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ސްޕްރީމް ކޯޓުގައި އެދިފައިވަނީ، ގާނޫނު އަސާސީގެ 109 ވަނަ މާއްދާގައި އޮތް 'ހުކުމް' މި ލަފްޒުގެ ތަރަހަ އިއްވައި ތަންފީޒުކުރަމުން އަންނަ ހުކުމުގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން ނެރެ، އިސްތިއުނާފީ މަރުހަލާތަކުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، ގޮތެއް ނުނިމި ހުރި މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށް ފުޅާކޮށްދިނުން ކަމަށް ސުއޫދު ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު އެއީ ކޯޓުތަކަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ކަމަކަށް އޭނާ ދެކެވަޑައެއްނުގަންނަވަ އެވެ.

"މި ވަރުގެ ބޮޑު ބަދަލެއް ގާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާއެއްގައިވާ މަފްހޫމަކަށް އަންނާނެ ގޮތަށް ގާނޫނުއަސާސީގައިވާ ލަފްޒެއް މާނަކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓުތަކަށް ލިބިގެން ނުވާ ކަމަށް މީގެ ކުރިން އަހުރެން ވާނީ ބަޔާންކޮށްފައި،" ސުއޫދު ވިދާޅުވި އެވެ.

"އެ އުސޫލު އެ ގޮތަށް ދެމެހައްޓުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީގެ ކަރާމަތް ހިފަހައްޓައި އެ ގާނޫނުއަސާސީ އެކުލަވާލި މަޖިލީހުގެ ވިސްނުން އެ ގޮތަށް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އަހުރެންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާ ކަމެއް."

ގާނޫނުއަސާސީގެ 26 ވަނަ މާއްދާގައި، ގާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާ ހިދަކު އުމުރުން 18 އަހަރުން މަތީގެ ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ އިންތިހާބުގެ އެކިއެކި މަގާމުތަކަށް ކުރިމަތިލުމަށް ހައްގު ލިބިގެންވާ ކަމަށް ބަޔާންކުރުމަށް ފަހު، ގާނޫނު އަސާސީގެ 109 ވަނަ މާއްދާގައި ރައީސްގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލާ މީހެއްގެ ޝަރުތުތައް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމުން، ގާނޫނުއަސާސީގެ ހައްގުތައް އެ މާއްދާ އިން ހިފެހެއްޓިފައިވާކަން އެނގޭ ކަމަށް ސުއޫދު ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި މަގާމަކަށް ކުރިމަތިލާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭ އެއްވެސް ޝަރުތަކަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ ބާރު ކޯޓުތަކަށް ލިބިގެން ނުވާކަން އެ ކޯޓުން ކުރިން ނިންމާފައިވާ ގަޒިއްޔާތަކުން ވެސް އެނގޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ރައީސަކަށް ހުންނަވާ ބޭފުޅެއްގެ ޝަރުތުތައް ގާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅިއިރު، ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ ޖުމްލަ ވިސްނުމަކީ، "ސީރިއަސް ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވި، ކުށް ސާބިތު ކުރެވިއްޖެ މީހަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ، ޕަބްލިކް އޮފީހަށް ވަދެވޭ ގޮތް ނުވުން" ކަމަށް، މި މައްސަލައިގައި މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ބޭއްވި އަޑުއެހުމުގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ފަރާތުން ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ހުކުމެއްގައި ހުންނެވިޔަސް ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރެއްވުމުގެ ފުރުސަތު ޔާމީންއަށް ލިބެން ޖެހޭނެ ކަމަށް ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ފާހަގަކުރައްވާތީ، މި ހާލަތުގައި ޔާމީނަށް ފުރުސަތު ދީފި ނަމަ، ދެން ވާނީ ކިހިނެއްތޯ އެ ދުވަހުގެ އަޑުއެހުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޑރ. އަޒްމިރަލްޑާ ޒާހިރު ސުވާލު ކުރައްވާފައިވެ އެވެ.

އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ޔާމީންގެ ވަކީލު ހަމްޒާ ލަތީފް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ޔާމީނަށް ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރެއްވުމުގެ ފުރުސަަތު ލިބިވަޑައިގެން ކާމިޔާބުކުރައްވާ ހާލަތެއްގައި، އެ މަނިކުފާނު ޖަލުގައި ހުންނަވާ އިރު، ވެރިކަމުގެ ޒިންމާތައް އަދާކުރައްވާނީ ނައިބު ރައީސް ކަމަށެވެ.

ދަށު ކޯޓަކުން މީހެއްގެ މައްޗަށް އިއްވާފައިވާ 12 މަސްދުވަހަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ މީހެއްގެ ހުކުމުގެ އިސްތިއުނާފީ މަރުހަލާ ހިނގަހިނގާ އޮތް ނަމަ، އެއީ މައުސޫމް މީހެއް ކަމަށް މާނަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްތޯ ނުވަތަ ނެތްތޯ ކަނޑައެޅުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުއޫދުގެ ރައުޔުގައި ޖަވާބު ދެއްވާފައިވެ އެވެ.

މި ނުކުތާގައި ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ކޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ އެ ހުކުމަށް ނިހާއީ ސިފައެއް ނާންނަ ނަމަ، އެއީ ހުކުމެއް ކަމަށް ބެލެވިގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ހުކުމުގެ މާނަ އަކީ ނިހާއީ ވެފައިވާ ހުކުމެއް ކަމަށް މީގެ ކުރީން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ޔާމީންގެ ވަކީލުން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

މިސާލެއްގެ ގޮތުން ޔާމީންގެ ވަކީލުން ނަންގަވާފައިވަނީ މީގެ ކުރީން އެ ކޯޓުން ނިންމި:

ސުއޫދުގެ ރައުޔުގައި ވިދާޅުވީ، މި މައްސަލަތަކާއި ޔާމީންގެ މައްސަލައާ ނުގުޅުވޭނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން:

"މިހާ ހިސާބުން، ބަޔާންކުރި ގަޒިއްޔާތަކަކީ އަޅާ ކިޔޭނެ ދެ ގަޒިއްޔާއެއް ކަމަކަށް އަހުރެން ނުދެކެން. ކުރީގެ ގަޒިއްޔާ އަކީ މިހާރު ހުރި ހާލަތުތައް ތަތުބީގުކުރުމުން ދެކޮޅުޖެހޭ، އެއް ނަތީޖާއެއް ނެރެވިދާނެ އުސޫލުތަކެއް ކަމަށް ނުދެކެން،" ސުއޫދުގެ ރައުޔުގައިވެ އެވެ.