ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ނެތްކަމަށް ބުނާ އިޒްރޭލްގެ ސިއްރު: ދެ ފުށް ދެގޮތް ސިޔާސަތާއި ތާރީޚީ ތަރައްގީ

ދިގު މުއްދަތަކަށް އިޒްރޭލުން ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ގެންގުޅޭކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ސިއްރުކުރާއިރު، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަ ތަރައްގީއަށް ހުރަސްއެޅުމަށް އެގައުމުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތައް ފާހަގަކުރެވެ އެވެ. އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަ މަރުކަޒުތަކަށް ދީފައިވާ ހަމަލާތަކުން މި މައްސަލައިގެ މުހިއްމުކަން އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްދެއެވެ. 'ނިއުކްލިއަ އޮޕޭސިޓީ' ނުވަތަ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން، ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ނެތްކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކި ނަމަވެސް، އަމިއްލަ ހަތިޔާރުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ސަރަޙައްދުގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ޙަމަލާދިނުމުގެ ދެފުށް ދެގޮތް ސިޔާސަތެއް އިޒްރޭލުން ގެންގުޅޭކަން ބައިނަލްއަގްވާމީ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.

ސިއްރުން ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުން

1960 ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅުން ފެށިގެން، އިޒްރޭލުން ވަނީ މެދު އިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ތައާރަފްކުރާ ފުރަތަމަ ގައުމަކަށް ނުވާނެކަމަށް ބުނަމުން، ސިއްރުން ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފަ އެވެ. ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ހިމެނޭ ގޮތަށް އިޒްރޭލްގެ ލީޑަރުން އަބަދުވެސް ބުނަމުން އައި އެއްޗަކީ: "އަހަރެމެން މެދު އިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ތައާރަފްކުރާ ފުރަތަމަ ބަޔަކަށް ނުވާނަމެވެ."

1963 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް، އިޒްރޭލުން ވަނީ ޑިމޯނާ ރިއެކްޓަ ހިންގަން ފަށާފަ އެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ޕްލޫޓޯނިއަމް އުފެއްދުމަށް ފަށާފަ އެވެ. 1969 ގައި އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުން ނޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިޒްރޭލުން ވަނީ "1963 އިން ފެށިގެން ވީހާވެސް އަވަހަކަށް" ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރު އުފައްދައި ބޭނުންކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ހޯދަން މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ.

އިޒްރޭލުގައި 80 އާއި 200 އާ ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު

އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމުގެ މައި މަރުކަޒަކީ ޑިމޯނާ ރިއެކްޓަރެވެ. އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި، ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި އިޒްރޭލުގައި 80 އާއި 200 އާ ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ ޕްލޫޓޯނިއަމް އެއްކުރެވިފައިވެ އެވެ. އެންމެ ބަލައިގަނެވޭ އެސެސްމަންޓްތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އިޒްރޭލުގައި 80 ވަރަކަށް ނިއުކްލިއަ ވޯހެޑް އެބައޮތެވެ. މިއީ މަތިންދާބޯޓު، ޖެރިކޯ 2 އަދި 3 ފަދަ ބެލިސްޓިކް މިސައިލްތައް، އަދި ފަހަރުގައި ސަބްމެރިން-ލޯންޗްކުރާ ކްރޫޒް މިސައިލްތައް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ހަތިޔާރުތަކެކެވެ.

1973ގެ ޔޮމް ކިޕުރު ހަނގުރާމައިގައި، އިޒްރޭލުން ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުމަށް ތައްޔާރުވެފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކަ އެވެ. ކުރީގެ އިޒްރޭލްގެ އޮފިޝަލުންގެ ފަރާތުން ލިބޭ މައުލޫމާތުން ޕްރިލިމިނަރީ ތައްޔާރީތައް ހިންގާފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް ހަތިޔާރު ޑިޕްލޯއި ނުވަތަ ޓެސްޓުކުރެވިފައެއް ނުވެ އެވެ.

އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތުން، އެގައުމަށް ވުޖޫދީ ނުރައްކަލަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ދުރާލާ ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ހިމާޔަތް ލިބިދެ އެވެ. ނަމަވެސް މީގެ ސަބަބުން މެދު އިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބުރޫއަރަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް އެމެރިކާއިން އިޒްރޭލްގެ ޕްރޮގްރާމަށް ސިއްރުން ތާއީދުކުރުމުގެ ސަބަބުން، ގްލޯބަލް ނިއުކްލިއަ ޓްރީޓީތަކުގެ އިތުބާރު ސަރަހައްދުގެ އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ގެއްލިފައިވެ އެވެ.

މިހާރު، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިއްރު ބެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތު ދެމިއޮތްނަމަވެސް، މެދު އިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ނެތް ސަރަހައްދަކަށް ހެދުމަށް ގޮވާލުންތައް އިތުރުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އިޒްރޭލްގެ މި ސިޔާސަތު އިތުރަށް ބަދަހިކޮށް ގެންދިއުމަކީ އުނދަގޫކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ.

އެމެރިކާއާއެކު އޮންނަ ސްޓްރެޓެޖިކް ގުޅުން

އެމެރިކާއާއެކު ސްޓްރެޓެޖިކް ގޮތުން އިޒްރޭލުން ކުޅެމުންދާ ދައުރުވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެ އެވެ. 2011 އަދި 2012 ގައި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށްދިޔުމުން، އިޒްރޭލްގެ ލީޑަރުން ވަނީ އީރާނަށް އެއްފަރާތުން ހަމަލާދިނުމުގެ ބިރުދައްކައި، އޮބާމާ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންއަށް ބާރުފޯރުވަން މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާ-އިޒްރޭލް ގުޅުން ގޯސްވި ނަމަވެސް، ފަހުން އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ މައްޗަށް ދަތިކުރުވަނިވި ފިޔަވަޅުތައް އިތުރުކޮށް، 2015 ގެ ނިއުކްލިއަ ޑީލަށް ވާސިލުވުމުގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަގަށް އިޒްރޭލަށް ބާރުފޯރުވުނެވެ.

އިޒްރޭލްގެ ހާމަނުކޮށް ފޮރުވާފައިވާ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރުތައް ދިފާއީ ބަޑިއެއްގެ ގޮތުގައި އަދި ހަމަލާދޭ ކަނޑިއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާކަމަކީ މޮޑަން ޖިއޯޕޮލިޓިކްސްގައި ތަފާތު ޚާއްސަ ހާލަތެކެވެ.

2013 ގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އިޒްރޭލާއި އީރާނާ ދެމެދު ނިއުކްލިއަ ހަނގުރާމައެއް ހިނގައިފިނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާ ވާނީ ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކަކަށެވެ. މި ތަހުލީލުން ލަފާކުރާގޮތުން، މިލިއަނުން މީހުން މަރުވެ، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަ ފުނޑުފުނޑުވެ، އަދި ބޮޑެތި އާބާދީތައް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބޫރުވާނެ އެވެ.

ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ އަގު

އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމަކީ މުޅި ދުނިޔެއަށް އެނގޭ ސިއްރެކެވެ. މި ސިޔާސަތުން އިޒްރޭލަށް ލިބެނީ ހަމަލާ ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ދިފާއުވުމުގެ ބާރެވެ. ނިއުކްލިއަރ[ ކްލަބްގެ ރަސްމީ މެމްބަރަކަށް ނުވެ، އެކަމުގެ ބާރު ލިބުމުގެ ފުރުސަތެވެ. ނަމަވެސް، މި ސްޓްރެޓެޖީއަކީ ނުރައްކާތެރިކަން ނެތް ސިޔާސަތެއްނޫނެވެ. މެދު އިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ނެތް ސަރަހައްދަކަށް ހެދުމަށް ގޮވާލުންތައް އިތުރުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އަދި ސަރަހައްދުގައި ހަމަނުޖެހުން ދެމިއޮތްއިރު، އިޒްރޭލްގެ މި ސިޔާސަތު އިތުރަށް ދެމެހެއްޓުމަކީ އުނދަގޫކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ.

ވަނުނޫގެ ހާމަކުރުންތައް: ނިއުކްލިއަ ސިއްރު ހާމަވި ގޮތް

1986 ގައި މޯޑެކައި ވަނުނޫ ނަމަކަށް ކިޔާ އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޓެކްނީޝަނެއް ވަނީ ޑިމޯނާގެ ސިއްރު ނިއުކްލިއަ މަރުކަޒުގެ ތެރެއިން ނެގި 60 އަށްވުރެ ގިނަ ފޮޓޯތަކާއި ހެކިތައް ޝާއިއުކޮށް، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމްގެ ސިއްރުތައް ހާމަކޮށްފަ އެވެ. މޭޗޮން 2 ނަމަކަށް ކިޔާ ބިމުގެ އަޑީގައިވާ ބަންކަރުގައި 20 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް އިޒްރޭލުން ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު އުފައްދަމުން ގެންގޮސްފައިވާކަން ވަނުނޫގެ ހެކިތަކުން ދައްކަ އެވެ. ދުނިޔޭގެ ނިއުކްލިއަ މާހިރުން ހައިރާންވި މިންވަރަށް، ޑިމޯނާ މަރުކަޒުން އަހަރަކު 40 ކިލޯގްރާމްގެ ޕްލޫޓޯނިއަމް އުފައްދާކަމާއި، މިއީ 10 ނިއުކްލިއަ ބޮމަށް ފުދޭ މިންވަރެއްކަން ވަނުނޫގެ ހެކިތަކުން ހާމަވި އެވެ.

އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަންޑޭ ޓައިމްސް ނޫސް މެދުވެރިކޮށް ޝާއިއުކުރެވުނު މި ރިޕޯޓުގައި، އެމެރިކާ، ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން، އިނގިރޭސިވިލާތް، ފްރާންސް އަދި ޗައިނާގެ ފަހަތުން، އިޒްރޭލަކީ ދުނިޔޭގެ ނިއުކްލިއަ ބާރުގެ ގޮތުން ހަ ވަނައިގައި ހިމެނޭ ގައުމެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި 100 އާއި 200 އާ ދެމެދުގެ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު އިޒްރޭލްގައި ހުރިކަމަށް ނިއުކްލިއަ ސައިންޓިސްޓުން ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. އަދި 1973 ގެ ޔޮމް ކިޕުރު ހަނގުރާމައިގައި، އިޒްރޭލް ބަލިވަމުންދިޔައިރު، އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ގޯލްޑާ މެއިރު ވަނީ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރުތައް އެއާބޭސްތަކަށް ގެންދިއުމަށް އަމުރުކުރިކަން ސަންޑޭ ޓައިމްސް އަށް ކުރީގެ އެމެރިކާގެ އިސް ސަރުކާރު އޮފިޝަލަކު ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވެ އެވެ.

ސަރަހައްދީ ބާރުތަކާއެކު ގުޅުން

އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތުން، އެގައުމާއި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަށްވެސް އަސަރުކުރެ އެވެ. އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ގައުމުތަކާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު އެބްރަހަމް އެކޯޑްސްގެ ދަށުން ގުޅުން ގާއިމްކޮށްފައިވީނަމަވެސް، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމް އަކީ އަދިވެސް ގިނަ ސަރަޙައްދީ ގައުމުތަކުން ކަންބޮޑުވާ ކަމެކެވެ.

މިސުރު، ސައުދީ އަރަބިޔާ، އަދި ޖޯޑަންގެ ފަދަ ގައުމުތަކުން، ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ނެތް މެދު އިރުމައްޗެއްގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމް އެއީ ދެފުށް ދެގޮތް ސިޔާސަތެއްގެ މިސާލެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަ ޕްރޮގްރާމަށް އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާއިން ފާޑުކިޔާއިރު، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރުތަކާމެދު ހަނުހުރުމަކީ ދެފުށް ދެގޮތް ސިޔާސަތެއްކަމަށް މި ގައުމުތަކުން ދެކެ އެވެ.

ބައިނަލްއަގްވާމީ މުޖުތަމައުގެ އިންސާފު

ބައިނަލްއަގްވާމީ ފެންވަރުގައި، އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިޔާސަތުން ދައްކުވައިދެނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ގަވާއިދުތަކާއި ޓްރީޓީތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ހުރި ހަމަހަމަކަން ނެތް މިންވަރެވެ. ގިނަ ގައުމުތަކަށް ނިއުކްލިއަ ނޮން-ޕްރޮލިފަރޭޝަން ޓްރީޓީ (އެންޕީޓީ) ގައި ސޮއިކުރުމަށް ބާރުއަޅާއިރު، އިޒްރޭލަކީ އެންޕީޓީގައި ސޮއިކޮށްފައިނުވާ މަދު ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ގައުމެކެވެ.

އެމެރިކާ، އިނގިރޭސިވިލާތް، އަދި ފްރާންސް ފަދަ ހިއްސާވާ ބާރުތަކުން އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިޔާސަތަށް ސީދާ ފާޑު ނުކިޔާއިރު، ގައުމުތަކެއް އެކަމާމެދު އިހުތިޖާޖު ކުރެ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަރަބި ގައުމުތަކާއި، އިސްލާމީ ގައުމުތައް ހިމެނެ އެވެ.

މުސްތަގްބަލުގެ ގޮންޖެހުންތައް

އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތު ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް ގިނަގުނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެ އެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީގެ ތަރައްގީއާއެކު، ނިއުކްލިއރ ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮރުވުމަކީ އިތުރަށް އުނދަގޫވަމުންދާ ކަމެކެވެ. ސެޓެލައިޓް އިމޭޖަރީ، ޑިޖިޓަލް ސަވެއިލަންސް، އަދި އޯޕަން ސޯސް އިންޓެލިޖެންސް މެތަޑްތަކުން މިފަދަ ސިއްރުތައް ހާމަކުރުމަށް އިތުރު ފުރުސަތު ހުޅުވިގެންދާނެ އެވެ.

އަދި، ގްލޯބަލް ޑިސްއާމަމަންޓް ބާރުއަޅާ ފަރާތްތަކުން އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިޔާސަތަށް ފާޑުކިޔުންތައް އިތުރުވަމުންދާނެ އެވެ. އެންޕީޓީގެ ރިވިއު ކޮންފަރެންސްތަކުގައި އިޒްރޭލްގެ ނިއުކްލިއަ ސިޔާސަތު އަކީ އަބަދުވެސް ޚިލާފު އުފެދޭ މައުޟޫއެކެވެ.

ދީމޯނާ އިމާރާތްކުރަން ފެށުން: އިސްރާއީލުން ނެގެވް ސަޙަރާގައި ސިއްރުން ދީމޯނާ ނިއުކްލިއަ ރިއެކްޓާ ފްރާންސްގެ އެހީގައި އިމާރާތްކުރަން ފަށައިފި އެވެ. ރަސްމީކޮށް ބުނެފައިވަނީ މިއީ ޓެކްސްޓައިލް ފެކްޓަރީއެއް ކަމަށެވެ.

ދީމޯނާ ހިންގަން ފެށުން: ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުން ހަވާލާދީފައިވާ އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސް އެސެސްމަންޓްތަކުގެ މަތިން، ދީމޯނާ ރިއެކްޓަރުން ޕްލޫޓޯނިއަމް އުފައްދަން ފަށައިފިއެވެ.

އިސްރާއީލްގެ ނިއުކްލިއަ މަގްސަދުތަކާމެދު އެމެރިކާގެ ކަންބޮޑުވުން އިތުރުވުން: ސިއްރުން ހާމަކުރެވުނު ލިޔުންތަކުން ހާމަވަނީ ެމެރިކާގެ ރައީސުން ކަމުގައިވާ ޖޯންސަން އަދި ނިކްސަން ގެ ސަރުކާރުތަކުން އިސްރާއީލް ސިއްރުން ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ތަރައްގީކުރަމުންދާތީ ބިރުގަތްކަމެވެ. އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައިވަނީ އިސްރާއީލުން ހާމަ ނުކުރުމުގެ ސިޔާސަތު ސާފުކޮށްދިނުމަށް އިންކާރުކުރާތީ އެވެ.

ނިކްސަން-މެއިރް އެއްބަސްވުން ޤާއިމުކުރުން: އެމެރިކާގެ ރައީސް ރިޗަޑް ނިކްސަން އަދި އިސްރާއީލްގެ ބޮޑުވަޒީރު ގޯލްޑާ މެއިރް ސިއްރު އެއްބަސްވުމަކަށް ވާސިލްވި އެވެ. އިސްރާއީލްގެ ނިއުކްލިއަ ހާލަތު އިއުލާން ނުކޮށް އޮތްހާ ހިނދަކު އަދި އިސްރާއީލުން އޭގެ ހަތިޔާރު ޓެސްޓްކުރުމުން ނުވަތަ އިޝްތިހާރުކުރުމުން ދުރުހެލިވާހާ ހިނދަކު އެމެރިކާއިން އެކަން ގަބޫލުކުރުމަށް އެއްބަސްވި އެވެ.

ޔޮމް ކިޕުރް ހަނގުރާމައާއި ނިއުކްލިއަ ތައްޔާރީ: ޔޮމް ކިޕުރް ހަނގުރާމައިގައި އަސްކަރީގޮތުން ބަލިވެދާނެކަމުގެ ބިރާހެދި، އިސްރާއީލްގެ ދިފާއީ ވަޒީރު މޯޝޭ ދައްޔާން ވަނީ ބޭނުންކުރުމަށް ޓަކައި ނިއުކްލިއަ ހަތިޔާރު ތައްޔާރުކުރުމަށް ހުށަހަޅުއްވާފަ އެވެ. ބޮޑުވަޒީރު ގޯލްޑާ މެއިރް އިސް ވަޒީރުންނާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު މި ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަނެ އެވެ.

ސީއައިއޭއިން ނިއުކްލިއަ ސްޓޮކްޕައިލް ކަށަވަރުކުރުން: ސިއްރުކުރެވިފައިވާ ސީއައިއޭ ރިޕޯޓެއްގައި ނިންމާފައިވަނީ އިސްރާއީލް ވަނީ މިހާރުވެސް "މަދު އަދަދެއްގެ" ފިޝަން ހަތިޔާރު އުފައްދައި ރައްކާކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.

ވޭލާ ހާދިސާ: އެމެރިކާގެ ސެޓެލައިޓަކުން ދެކުނު އެޓްލާންޓިކްގެ މައްޗަށް ނިއުކްލިއަ ގޮވުމަކާ އެއްގޮތް ޑަބަލް ފްލޭޝްއެއް ދެނެގަނެއެވެ. ފުޅާ ގޮތެއްގައި ޝައްކުކުރެވެނީ މިއީ އިސްރާއީލު-ދެކުނު އެފްރިކާގެ ޓެސްޓެއްކަމަށެވެ. އިސްރާއީލުން އެކަމުގައި ބައިވެރިވިކަން ނަފީކުރި އެވެ. އަދި މި އޮޅުންބޮޅުންގަނޑު ދެމެހެއްޓިފައިވެ އެވެ.

ވަނޫނޫގެ ހާމަކުރުންތައް: ދީމޯނާގެ ކުރީގެ ޓެކްނީޝަނެއް ކަމުގައިވާ މޯޑެޗައި ވަނޫނޫ އިސްރާއީލްގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމްގެ ތަފްސީލުތައް ސަންޑޭ ޓައިމްސްއަށް ލީކްކޮށް، 100–200 ވޯހެޑް ހުރިކަމަށް ލަފާކުރި އެވެ. އިސްރާއީލުން އޭނާ ވަގަށް ނަގައި، އެއަށްފަހު ޖަލަށްލި އެވެ.

ރަބިން ސިޔާސަތު އަލުން ކަށަވަރުކުރުން: ބޮޑުވަޒީރު އިޒްހާކް ރަބިން ބަޔާންކުރެއްވީ އިސްރާއީލަކީ "ހަތިޔާރުގެ ގޮތުން ނިއުކްލިއަ ގައުމެއް" ނޫންކަމަށެވެ. އެއާއެކު ސަރަހައްދީ ނުރައްކާތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ބޭނުން އޮތްކަން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

އޮލްމަޓް އިންޓަވިއުގައި ވިދާޅުވި ވާހަކަ: ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު އެހުދް އޮލްމަޓް އެމެރިކާ އަދި ރަޝިޔާ ފަދަ ނިއުކްލިއަ ބާރުތަކާއެކު އިސްރާއީލާ ހަވާލާދެއްވި އެވެ. މިއީ އިސްރާއީލްގެ ނިއުކްލިއަ ހާލަތް ނުސީދާކޮށް ކަށަވަރުކުރުމެއްކަމުގައި ދެކެވުނެވެ.

އީރާނާއެކު ހުރި ހަނގުރާމަވެރި ހާލަތު ގޯސްވުން: އިސްރާއީލުން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަ ފެސިލިޓީތަކާ ދެކޮޅަށް އެކަނި އަސްކަރީ ހަރަކާތެއް ހިންގުމުގެ ނިޔަތް އޮތްކަމަށް ދޭހަކޮށްދެ އެވެ. ލިޔުންތަކުން ހާމަވަނީ މިއީ އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ޕްރެޝާކުރުމަށް ކުރެވިފައިވާ ސްޓްރެޓެޖިކް ހަރަކާތެއްކަމެވެ.

އަޕްޑޭޓްކުރެވިފައިވާ ނިއުކްލިއަ އަންދާޒާތައް ތަހްލީލުކުރާ ފަރާތްތައް ކަމުގައިވާ ކްރިސްޓެންސެން އަދި ނޮރިސް އަންދާޒާކުރަނީ އިސްރާއީލްގައި 80 ވަރަކަށް ނިއުކްލިއަ ވޯހެޑް ހުރިކަމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޖެރިކޯ މިސައިލްތައް، އެފް-15 އަދި އެފް-16 މަތިންދާބޯޓުތައް، އަދި ފަހަރެއްގައި ސަބްމެރިންއިން ދޫކުރެވޭ ކްރޫޒް މިސައިލްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގަބިލިއްޔަތު ހުރެއެވެ.